Uygulama

Projelendirme

Uygulamanın büyük kısmı şantiyede değil projede belirlenir. Bu bölüm ve sonrakiler, TS 13902 sandviç panel uygulama kural standardının kurallarını Nuhpanel ürünlerine uyarlar. Bağlayıcı metin standardın kendisidir.

Çatı eğimi

Mahyadan dereye tek panelle geçiliyorsa en az %7, iki veya daha fazla panelle geçiliyorsa en az %10. Enine ek yapılan çatıda su bindirme hattında daha uzun kalır; eğim bu yüzden artar. Nuhpanel çatı panelleri 15,5 m'ye kadar tek parça üretildiğinden çoğu projede enine ek hiç gerekmez.

Yük

Rüzgâr ve kar yükleri projenin bölgesine göre TS 498'e göre hesaplanır. Panel kesiti ve aşık aralığı bu hesaba göre seçilir; panel kalınlığı tek başına bir yük değeri vermez. Ailelere göre yayılı yük ve limit değerleri Yük Tabloları bölümünde.

Renk ve panel boyu

Koyu renkli paneller güneş ışınımının daha büyük bölümünü emer; dış sac ısınıp uzarken iç sac aynı ölçüde uzamaz ve panel çalışır. Bu yüzden koyu renkte panel boyu kısalır:

Değerler 0,40/0,50 mm sac ve 40 mm panel kalınlığı içindir. Farklı kalınlık ve boy için bize sorun.

Sac, kaplama ve boya

40 mm panelde en az sac kalınlıkları: taş yünü ve cam yününde 0,50/0,50 mm, EPS-PUR-PIR'de 0,35/0,45 mm (alt/üst). Galvaniz kaplama en az 100 g/m², alüminyum-çinko alaşımı en az 70 g/m². Dış yüzde en az 5 mikron astar ve 20 mikron boya, iç yüzde en az 5 mikron astar bulunur.

Boya tipi çevreye göre seçilir: kıyıda ve endüstriyel bölgede polyester yetmez. Ayrıntı Metal, Kaplama ve Renk bölümünde.

Yangın

C-s3,d2 sınıfının altındaki ürünler kullanılamaz. Çatıda, iki yüzü metal olmayan paneller için TS EN 13501-5'e göre B_roof belgesi aranır. Sınıflar ve denklikleri Yanıcılık Sınıfları bölümünde.

İndirme ve Kaldırma

Panel sahaya gelene kadar iki kez elleçlenir: fabrikada yüklenirken, şantiyede indirilirken. Hasarın büyük bölümü bu iki anda oluşur, montajda değil.

Araçtan indirme

Paketler vinçle ya da uygun aparatlı forkliftle indirilir. 7 m'den uzun paketlerde dört bıçaklı forklift aparatı kullanılır; iki bıçak paketi ortasından büker.

Vinçte çelik halat ve zincir kullanılmaz. En az 20 cm genişliğinde yassı naylon, ipek ya da kenevir sapan kullanılır. Sapanın panele değdiği yerlere alta ve üste ahşap takoz konur; takoz paket genişliğinin iki yanından da 3,5 cm taşar. Sapan kısa kalırsa yük kenarlara biner ve bini profilleri ezilir ve o panel artık su geçirir.

6 m'den uzun paketler özel aparatla kaldırılır; aparat boyu en kısa panelin yarısından kısa olamaz. Bir seferde tek paket kaldırılır, paket sürüklenmez.

Çatıya çıkarma

Paketler çatıda tek bir açıklığa yığılmaz ve üst üste konmaz; aşıklar üzerine dağıtılır. Yığılan paket, taşıyıcının hesaplanmadığı bir noktasal yük demektir.

Paketten panel alma

Paket açıldıktan sonra üstteki panel çekilerek alınmaz. Her panel tek tek kaldırılır ve alttakine sürtülmez; sürtme, alttaki panelin boyasını çizer.

Panel bini yerinden ya da sacından tutulmaz. Sac, çekirdekten ayrılır ve panel o noktada kompozit çalışmayı kaybeder. Kaldırma vakumlu aparatla ya da yeterli insan gücüyle yapılır.

Depolama

Panel şantiyede beklerken bozulur; montajda değil.

Kapalı ortamda

Paketler açılmadan saklanacaksa kapalı ve kuru ortamda durur. Su buharı paketin içinde yoğuşmasın diye zemin hafif eğimli olmalıdır (%2-3).

Açık alanda

Açıkta saklamak zorunda kalınırsa paketler yerden en az 20 cm yüksekte durur ve üstü UV dayanımlı brandayla örtülür. Branda hava akımını kesmeyecek biçimde atılır: sıkı sarılan naylonun altında buhar birikir ve panel içeriden paslanır.

Açıkta bir haftadan fazla bekletilmez ve paketlerin nemi her gün kontrol edilir. Paketler üst üste istiflenmez, üzerlerine ağırlık konmaz.

Toprak, kireç, harç, gübre, asit, tuz ve alkali paneli korozyona götürür; bunlarla temas engellenir.

Koruyucu film

Sacın üstündeki koruyucu film nakliye ve montaj çizikleri içindir, güneş için değil. Güneş altında film boyaya yapışır; sökülürken boyayı da alır.

Film, montajdan hemen sonra sökülür ve üretim tarihinden itibaren 15 günü geçmez. Açılmış paket, iş günü sonunda yeniden ambalajlanır.

Çatı Paneli Montajı

Panelin performansı laboratuvarda ölçülen değerle değil, sahada kapanan detayla belirlenir.

Yön ve sıra

Taşıyıcı kontrol edilir, sahada hâkim rüzgâr yönü belirlenir ve montaja o yönün tersinden başlanır. Bindirme rüzgârı karşılamaz.

Bindirme ve enine ek

Enine ek gerekiyorsa iki aşık üzerine genişleme plakası konur ve sabitlenir. Alttaki panelin üzerine, vida yerinin önüne (tercihen önüne ve arkasına) silikon bant ya da çift taraflı bant çekilir. Üstteki panel alttakine en az 20 cm bindirilir.

Vidalama

Vidalar hadve tepesinden değil, semer profiliyle hadveden uygulanır; semer EPDM contalı ve hadve ölçüsüne uygun, en az 2 mm alüminyum olur. Vida çakılmaz, tork ayarıyla sıkılır: az sıkılan conta su tutmaz, çok sıkılan sacın formunu bozar. EPDM contalı pul kalınlığının dörtte biri kadar sıkıldığında doğru montaj sağlanmış olur. Makine 1500-1800 devirde kullanılır.

Panelin içe bakan sacı aşıkla sıfır birleşir. Taş yünü panellerde vidalama metal bağlantı plakasıyla yapılır; lifli çekirdek vidayı tek başına tutmaz.

Çatı vida boyu: yalıtım kalınlığı + hadve yüksekliği + aşık kalınlığı + 20 mm.

Isı köprüsü ve korozyon

Taşıyıcıyla panelin ve panelle aksesuarın temas ettiği yüzeylere 2-10 mm yapışkanlı sünger uygulanır. Metalin metale doğrudan teması hem ısı köprüsü hem korozyon başlangıcıdır.

Aksesuar kenarlarına, enine ve boyuna, kenardan 2 cm içeriden mastik çekilir.

Mahya ve dere

Alt mahya elemanı iki taraftan aşıklara sabitlenir, paneller üzerine vidalanır ve mahya birleşimindeki boşluk yalıtım malzemesiyle doldurulur. Üst mahya konmadan önce uçlardan 2 cm içeriden mastik ya da çift taraflı bant uygulanır.

Tüm derelerin içine su yalıtımı yapılır. Gizli dere ve orta derelerde derenin altına ayrıca ısı yalıtımı gerekir.

Hava ve kesim

Termal gerilmeyi azaltmak için montaj günü hava sıcaklığının +10 °C ve üstünde olması önerilir. Aşırı rüzgârlı ve yağışlı havada montaj yapılmaz.

Panel kesilmesi gerekiyorsa taşlama diski kullanılmaz. Kıvılcım, sacın galvaniz ve boya katmanını noktasal olarak yakar; o noktalar birkaç yıl içinde pas verir. Kesim elektrikli testere ya da nibbler ile yapılır.

Aynı yüzeye aynı parti üretim döşenir; ayrı zamanlarda üretilen paneller arasında ton farkı olabilir.

Cephe Paneli Montajı

Cephede kurallar çatıdakiyle aynı mantığı izler; farklar aşağıda.

Başlangıç

Taşıyıcı kontrol edilir ve hâkim rüzgâr yönü belirlenir. Su basman kotunda, panel kalınlığına uygun damlalık profili yatay olarak taşıyıcıya monte edilir: en alt kottan içeri yürüyen suyu kesen şey budur.

Panel, yatay ya da düşey döşensin, birleşim detayına göre hâkim rüzgârın tersinden başlanır.

Vidalama

Gizli vidalı panelde vida kenet kanalının içinde kalır ve bir sonraki panel onu örter; bu yüzden her panel bir öncekini kilitlemeden sonrakine geçilmez. Açık vidalı panelde vida contalı olarak dışarıda kalır ve conta ezilecek kadar sıkılmaz.

Gizli vidalı uygulamada vida boyu: **vidanın atıldığı yerdeki panel kalınlığı

• alt konstrüksiyon kalınlığı + 20 mm.**

Panelin içe bakan sacı kolonla ya da kuşakla sıfır birleşir, dış sacın formu bozulmaz.

Yüzey

Koruyucu filmler söküldükten sonra montaj yüzeyinin aynı cephede kaldığından emin olunur. İç ve dış köşelerde, kapı ve pencere kenarlarında projedeki tüm aksesuarlar uygulanır.

Sahada kesme ve kaynak yapılırken çapak sıçraması engellenir; çapak sacın üstünde pas odağı olur.

Montaj günü hava sıcaklığının +10 °C ve üstünde olması önerilir.

Bölme Duvarı ve Soğuk Oda

Bölme duvarında cephe montajının kuralları geçerlidir. Soğuk oda ve soğuk depo bunlara ek şartlar getirir.

Sıra

Montaja duvarlardan başlanır, sonra tavan, en son zemin yapılır.

Sızdırmazlık

Panel birleşimlerinde 2 mm mastik boşluğu bırakılmıştır; birleşim kanalları butil mastikle yalıtılır. İki panelin derzinde silikon kullanılır; gıda depolanan yüzeylerde gıda güvenlikli (food safe) silikon aranır.

Koruyucu polietilen folyo, montaj tamamlandıktan sonra çıkarılır.

Zemin ve ısı köprüsü

Zeminde yalıtım yapılacaksa soğuk oda alanı, bitmiş kot diğer döşemeyle aynı hizaya gelsin diye düşük döşeme olarak tasarlanır.

−5 °C altındaki odalarda panelin iç sacı, zemine yakın kısımdan ince bir bant hâlinde çıkarılır: aksi hâlde sac, zeminle oda arasında sürekli bir ısı köprüsü olur.

Şok ve donmuş muhafaza odalarında döşeme zemini donup yapısal hasar vermesin diye zemin aşağıdan havalandırılır ya da rezistans döşenir.

Tavan ve duvarlardan geçen soğutma ve elektrik hatları ısı geçirmez biçimde izole edilir.

Devreye alma

Oda yavaş yavaş soğutulur ve dondurucu odada yeterli sayıda basınç dengeleme valfi bulunur. Ani basınç farkı panel yüzeylerini buruşturur.

Bağlantı Elemanları ve Yardımcı Malzemeler

Panel ne kadar iyi olursa olsun, onu yerinde tutan vidadan daha uzun yaşamaz.

Vida seçimi

Bağlantı elemanları TS EN ISO 3506-1'in mekanik özelliklerini sağlamalı ve ETA ya da UTO belgesi bulunmalıdır. Vida adedi, türü ve boyu projeye göre belirlenir; alt yapının kalınlığına uygun delme kapasitesi aranır. Çelik konstrüksiyonda matkap uçlu vida kullanılır.

Vidayla birlikte en az 16 mm çapında EPDM contalı paslanmaz pul kullanılır.

Korozyon sınıfı

Vida malzemesi binanın bulunduğu ortama göre seçilir (TS EN ISO 12944-2):

Paslanmaz vidalarda gövde paslanmaz, delme ucu karbon çelik olan bimetal vida kullanılır: paslanmaz uç alt konstrüksiyonu delemez.

Test raporu yalnız vidanın değil, tüm bağlantının çekme ve kesme dayanımını veriyorsa geçerlidir.

Bantlar, mastikler ve köpükler

Mahyada, ek yerlerinde ve panelin boyuna bini kısımlarında sızdırmazlığı sağlayan malzemelerdir. Doğru yerde kullanılmayan mastik, suyu panelin içinde tutar; eksik olan mastik ise içeri alır.

Bakım ve Onarım

Panelin ömrünü uzatan şey yılda bir yapılan kontroldür. Kontrolü yetkili uygulamacı yapar.

Yılda bir

• Panel yüzeyleri basınçsız suyla yıkanır. Leke varsa su bazlı sıvı bulaşık deterjanı ve yumuşak süngerle, bastırmadan temizlenir. Kimyasal madde kullanılmaz.
• Hava şartlarıyla bozulan aksesuarlar yenisiyle değiştirilir.
• Yerinden oynamış, kırılmış ya da gevşemiş vidalar yenilenir.

Hasar

• Yüzeydeki çizikler uygun rötuş boyasıyla kapatılır.
• Galvaniz tabakasına inmiş çizik ya da dış kuvvetle ezilmiş panel onarılmaz, değiştirilir: o noktada koruma katmanı yoktur ve pas içeriden yürür.
• Su alan bölge varsa oradaki yalıtım malzemesi gözden geçirilir ve yenilenir.

Prensip Detayları

Aşağıdaki yirmi bir prensip detayı, TS 13902'nin Ek A bölümünde yer alan çizimlerdir.

Her çizimde parça künyesi var; sahada hangi profilin nereye girdiği numaralarla okunur. Çizime tıklayınca büyür.

Projeye özel kesitler ve indirilebilir detaylar Birleşim Detayları bölümünde.